Ferkiezingsprogram 2018 - 2022

Mei yngong fan 1 jannewaris 2018 is de gemeente Waadhoeke in feit. Untstien út de gemeenten Franekeradeel, Menameradiel, Het Bildt en in partsje fan de gemeente Littenseradiel. Njonken de stêd Frjentsjer bestiet de nije gemeente no út 40 kearnen, de buorskippen net meirekkene. Dat dizze skaalfergrutting syn ynfloed hat op de nije bestjoersfoarm is in logyske saak. Dat sil de nedige oandacht hawwe moatte en dy oandacht ek opeaskje. Wat foar de FNP net feroaret is dat wy de belangen fan de ynwenners fan de nije gemeente like fûleindich fertsjinwurdigje en útdrage sille as foarhinne. Dat de Frije Bildtkers harren fine kinne yn de 7 kearnwearden fan de FNP binne wy tige wiis mei. It Bildts aigene is sa by de FNP yn fertroude hannen.

 

DE FNP FERBYNT

 

1. Iepenbier bestjoer

Foar it gemeentebestjoer binne de doarpsbelangen en wykbestjoeren it earste oansprekpunt. Sy hawwe in koördinearjende rol yn har buert. Doarpe-koördinatoaren (amtners) soargje foar koarte linen tusken doarp en gemeente. Wethâlders en amtners hawwe kennis fan lokale saken en meitsje by it ûntwikkeljen fan belied gebrûk fan de kennis en kunde fanút de mienskip. Wy daagje ynwenners út en jouwe romte om mei nije inisjativen oan de slach te gean. It doarps- en wykfûns is dêrby ûnmisber foar it realisearjen fan projekten. Elk doarp en stedswyk krijt jierliks per ynwenner in bedrach foar lytse winsken.

It gemeentebestjoer is by steat har yn de leefwrâld fan de jongerein te ferpleatsen. Om de jongeren by de polityk, en dêrmei by de mienskip, te belûken krijt Waadhoeke in jongereinparlemint.

Pompebled


De FNP ferbynt  ús ynwenners mei it gemeentebestjoer en de amtners.

# De gemeente brûkt de kennis en kunde fan ús ynwenners

# Elk doarp in hat in eigen moetingsromte

# Der is in ûnderhâldsbudzjet foar doarpshuzen

# Elk doarp krijt in budzjet foar lytse winsken

# In doarps- en wykfûns foar projekten

 

2. In feilige en sûne wenomjouwing

De tsjinstferliening middels it doarpefolchsysteem en it klachteloket leit op in heech nivo. Wy litte de saken net sloere. De (wyk)plysje is sichtber yn de stêd en de doarpen en bepaalt mei de gemeenterie de spearpunten fan it belied. BOA's (Bijzondere Opsporing Ambtenaar) kinne proses-ferbaal opmeitsje by miljeu-oertredings (net opromjen fan hûnestront, it dumpen fan ôffal, ensfh). Ynwenners binne sels ferantwurdlik foar harren wenomjouwing. De FNP wol gjin  gas- en sâltwinning op it fêste lân. De besteande winning op lân moat sa gau as mooglik stilsetten wurde. It gebietsproses moat folslein útfierd wurde.

Pompebled


De FNP ferbynt plysje, BOA's en ynwenners oan in goed wenklimaat.


# Meielkoar ferantwurdlik foar ús wenomjouwing

# Gjin gas- en sâltwinning op lân

 

3. Ferkear en ferfier en behear iepenbier grien

Us diken, fytspaden en wetterwegen moatte in goed kwaliteitsnivo hawwe. Feilige fytsrûten hawwe prioriteit. Der komt in edukaasjeprogram hoe om te gean mei it grutte lânbouferkear.  Skoallen, en it amtlik haadplak Frjentsjer, moatte goed berikber wêze mei it Iepenbier ferfier. De treinferbining Ljouwert-Harns hat in twa-kear-yn-it-oereferbining en docht alle stasjons oan.

Lytse farwegen moatte goed  befarber en goed beweiwizere wêze.

De FNP wol in duorsum beliedsplan Iepenbier Grien. It bermbehear bart tenei op in ekologyske wize. Blommen, bijen en flinters komme sa werom yn ús leefomjouwing. De gemeente docht mei oan de jierlikse "Boomfeestdag" en soarget mei de natuerorganisaasjes en skoallen foar natuer- en miljeuedukaasje yn Waadhoeke.

Pompebled


De FNP ferbynt it ûnderwiis mei goed iepenbier ferfier en stiet noed foar de griene romte.


# In tagonklik Iepenbier ferfier foar elkenien

# Natuer- en miljeuedukaasje mei natuerorganisaasjes

# In jierlikse beamfeestdei mei skoalbern

# Blomrike berms

# Boerepaden yn eare hâlde

 

4. Ekonomyske saken en toerisme

Gemeente, bedriuwslibben en ûnderwiisynstellingen ferbine har om de wurkgelegenheid  te befoarderjen. De bedriuwskontaktamtner hat in hege kennis fan de winsken en problemen fan it bedriuwslibben. Waadhoeke wurdt de MKB-freonlikste gemeente fan Fryslân. Yn it oanbestedingsbelied wurdt yn it foarste plak sjoen nei bedriuwen yn ús gemeente en de regio. Bedriuwsterreinen wurde goed ûnderhâlden en besteande bedriuwen wurde sa mooglik fasilitearre om troch te groeien. It bûtengebiet kin tsjinje as briedplak foar nije bedriuwichheid. Hjir kinne ek foarmen fan soarchtoerisme ûntwikkele wurde. Glêstried yn it bûtengebiet is derfoar in fereaske.

De FNP wol nije inisjativen yn de lânbou graach stypje (natuerynklusive lânbou, sâlte tylt). De nije omjouwingsfisy foar Waadhoeke moat foar lykwicht soargje tusken lânskip en lânbou. Mei de nijste útwreidingsplannen foar glêstúnbou by Seisbierrum (50 ha) kin in punt setten wurde. De FNP is tsjinstanner foar fierdere útwreiding.

Rekreaasjebedriuwen binne ferantwurdlik foar it toeristysk produkt. De FNP stiet iepen foar ferbreding fan dat produkt, lykas "beleving fan it tsjuster en fan it firmamint". De gemeente soarget foar (finansjele) stipe yn de marketing fan "Bestemming Noardwest".

Pompebled


De FNP ferbynt bedriuwen, ûnderwiis, ynwenners en besikers oan Waadhoeke.

 

#"Bestemming Noardwest" wurdt topprioriteit

# Waadhoeke wurdt de MKB-freonlikste gemeente fan Fryslân

# De Alvestêderûte wurdt fierder ûntwikkele

# Doarpen wurde oansletten op de Alvestêderûte

# De Martinitoer Frjentsjer as útsjochpunt

# In observatoarium by de seedyk

 

5. Underwiis

It basis- en middelber ûnderwiis jout alle bern folop mooglikheden om harren talinten te ûntwikkeljen. Foar ús bern binne brede gearwurkingsskoallen  fan belang foar it jaan fan goed ûnderwiis. Meartaligens (Nederlânsk, Frysk-Bildtsk, Ingelsk) makket dêr ûnderdiel fan út. Duorsume húsfêsting is dêrby in basiseask. Foar in goede berikberens fan skoallen binne feilige fytsrûten fan grut belang. Mochten der doarpsskoallen slute moatte, dan komt der in tagonklik ferfierssysteem. De kosten foar it learlingeferfier wurde beheind ta it spesjaal ûnderwiis. De gemeente soarget foar goede akkommodaasjes foar bewegingsûnderwiis. It (ferplicht)skoalswimmen krijt wat de FNP oanbelanget in folweardich plak yn it bewegingsûnderwiis.

Bedriuwslibben, (middelber)ûnderwiis en gemeente wurkje gear om de jeugd in goede oplieding te jaan en in foar in baan yn de regio te soargjen.
 

Pompebled


De FNP ferbynt goed ûnderwiis oan brede en berikbere gearwurkingsskoallen.

# Jongeren moatte har plak fine kinne yn de regio

# Bedriuwslibben en ûnderwiis wurkje gear foar in lykwichtige arbeidsmerk

# It skoalswimmen krijt in plak yn it bewegingsûnderwiis

 

6. Taal, kultuer en sport

Waadhoeke is ryk oan taal, kultuer en sport. It Frysk en it Bildtsk binne libbene talen. De gemeente befoarderet it gebrûk dêrfan, ek yn it ûnderwiis. Mei de kennis en ynbring fan it ferieningslibben stelle wy in kultuernota fêst, dêr't ek it Bildts aigene in plak yn krijt. Teäter de Koornbeurs hat in bopperegionale funksje en set har foar de kultuer gemeentebreed yn. 

De kultuerhistoarje uteret har yn Waadhoeke yn tal fan gebouwen en weardefolle (lânskips)objekten. Wy wolle dit bewarje middels gemeentlik monumintenbelied.

Waadhoeke is it sintrum fan de Fryske sporten. Sport is wichtich foar jong en âld, elkenien moat meidwaan kinne. Fierljeppen, keatsen, Frysk damjen en koaitsjetipelen fertsjinje bysûnder gemeentlik omtinken. De ferkiezing fan sportman, sportfrou en sportploech en talint fan it jier wurdt ek yn Waadhoeke jierliks hâlden.

Korpsen, toaniel, iepenloftspullen en tentoanstellingen binne ryk fertsjinwurdige yn Waadhoeke. De FNP wol dizze saken fêsthâlde foar de takomst. Hjir past in profesjonele oanpak by en dit freget om in kultuer- en sportnota dêr't yn fêstlein wurdt wat wy de kommende jierren op dit mêd berikke wolle.

Pompebled


De FNP stipet taal, kultuer en sport om de ferbinende funksje yn Waadhoeke.

# Der komt in sport- en kultuerwike yn Waadhoeke

 

7. Sosjaal belied en folkssûnens

Yn it foarste plak stribje wy nei in mienskip wêr yn't nei inoar omsjoen wurdt. Dêrnjonken krijt de gemeente  har eigen Sosjale Tsjinst werom. Der wurdt  in romhertich sosjaal belied fiert. De regeljouwing wurdt op dit terrein kritysk tsjin it ljocht hâlden. De meiwurkers sprekke de taal fan de ynwenners en besjogge mei de minsken thús wat sy nedich binne. 

De FNP wol foldwaan oan de wetlike taakstelling as it giet om it beskikber stellen fan huzen foar asylsikers. Dêrby kinne partikuliere inisjativen oanmoedige wurde. Wol is de FNP fan betinken dat op de begelieding en yntegraasje fan dizze nije Friezen folle better stjoerd wurde moat.

Streeksintrum De Skûle ûntwikkelet  yn gearwurking mei lokale organisaasjes foar de hiele gemeente it jeugd- en jongeren-, it frijwilligers- en âldereinwurk. De sintrale biblioteek hat sawol in sosjale as in edukative funksje en soarget foar lêsbefoardering yn it ûnderwiis.

In eigen moetingsplak foar de jeugd (keet) is ûnder strikte reglementearing tastien. Middels in "jongereinparlemint" kin de jeugd har eigen ynbring yn de gemeentepolityk hawwe. Yn de lêste jierren fan harren wurksume karrière moatte âlderen mear mooglikheden hawwe om in posysje as coach yn te nimmen. Ek wolle wy âlderen stimulearje om noch in aktyf plak yn de maatskippij yn te nimmen (as frijwilliger, mar ek as betelle krêft).

Alderen mei in soarchfraach krije foaral omtinken as it giet om ferdivedaasje, deibesteging en it (selsstannich)wenjen. De soarch moat fierhinne desintraal organisearre wurde, mei sa min mooglik "apparaatskosten".

Pompebled


De FNP ferbynt har sosjaal belied mei minsken dy't omtinken nedich hawwe.


# Moetingsplakken foar de jongerein

# Jongereinparlemint

# Soarch ticht by de minsken

8. Miljeu

Gemeente Waadhoeke moat ambysje toane foar in sûn en skjin miljeu. Wy wolle yn 2040 enerzjyneutraal wêze. Om dat te berikken stelle wy in enerzjy-koördinator oan dy't ynwenners, enerzjykoöperaasjes en ûndernimmers foarljochtet en stimulearret om ús doel te berikken. Sinnepanielen moatte foaral in plak krije op bedriuwspannen en lisboksstâlen.

Foar it hiele grûngebiet fan de gemeente wurdt in ferljochtingsplan opstelt. Dêryn past in enerzjysunige iepenbiere ferljochting dat goed is foar minske en bist. Fansels wurdt hjir rekkening hâlden mei ferkears- en sosjale feiligens. Waadhoeke wol in gemeente mei sa min mooglik ljochtfersmoarging wêze - de meast tsjustere gemeente fan Fryslân. Omtoarkjend ôffal is in grutte ergernis en poermin foar it miljeu. De himmeldagen wurde tegearre mei skoallen en doarpsbelangen yn Waadhoeke oppakt. De gemeente beleannet doarpen en stedswiken dêr't de ynwenners harren omjouwing skjin hâlde.

Pompebled


De FNP ferbynt har enerzjy oan in sûn en skjin miljeu.


# Enerzjyneutrale gemeente yn 2040

# Ljochtfersmoarging wurdt oanpakt

 

9. Romtlike oardering en folkshúsfêsting

De iepen romte is ien fan de skaaimerken fan Waadhoeke. De FNP folget it provinsjale wynmûnebelied - gjin nije mûnen op it lân. Undernimmers krije romte om harren te ûntwikkeljen, mar lânskiplike ynpassing is fereaske. Fersutere gebouwen moatte opknapt of ôfbrutsen wurde. Bedriuwsterreinen wurde yn oerlis mei ûndernimmers by de tiid hâlden, wêrby't omtinken is foar de griene oanklaaiing.

Foaral foar jongeren en minsken mei legere ynkommens en statushâlders moatte der genôch sosjale hierwenten wêze. Wy biede romte oan bysûndere boufoarmen, bygelyks "tiny houses". Foar nijbou wurdt earst sjoen nei ynwreidingslokaasjes. Foar de stêd en de doarpen mei har fersoargingsgebiet komt in bouprogramma foar âlderenhúsfesting mei mooglikheden foar soarch. De regeljouwing wurdt kritysk tsjin it ljocht hâlden - wy lizze de ferantwurdlikheid foar de kwaliteit fan de wenomjouwing foar in grut part yn hannen fan de ynwenners del. De FNP wol mear omtinken jaan oan de tagonklikens fan it iepenbier gebiet en gebouwen foar minsken mei in beheining (scootmobielfreonlik)

Pompebled


De FNP ferbynt de doelgroepen mei in wenningbouprogramma op maat.

# Betelbere wenten foar starters

# "Rotte Kiezzen" wurde oanpakt

# Alderenhúsfesting mei soarch op maat

# Fernijende boufoarmen binne mooglik

 

10. Finânsjes en bedriuwsfiering

Finansjeel lûke wy it seil net heger as de mêst. Oan in slutende mearjierrebegrutting wurde gjin konsesjes dien, mar der moat wol finansjele romte wêze foar nij belied. De boarger moat op termyn foardiel (legere belestingtariven) ha fan de skaalgrutte fan de nije gemeente. Gemeente Waadhoeke hat in rejele reserve om risiko's mei ôf te dekken. Der wurdt yn Waadhoeke gjin toeristebelesting ynfierd.

It amtlik apparaat is taret op har taken, mar net grutter as needsaaklik. In fleksibele skil fan 10% is winsklik. In goed opliedingsbudzjet is needsaaklik om safolle mooglik kennis en kunde yn eigen hûs te hawwen. De earste jierren moat der ynvestearre wurde om de kultueren fan trije organisaasjes byinoar te bringen. Fan amtners wurdt ferwachte dat sy nijsgjirrich binne nei ús gebiet, talen en gebrûken. De kontaktamtners brûke (prate en skriuwe) it Frysk/Bildtsk.

Pompebled


De FNP ferbynt har oan in solide finansjeel belied.

# Finansjele romte foar nij belied

# Trije kultueren - ien organisaasje

# Skaalfoardielen liede ta legere tariven

 



Downloads:
Ferkiezingsprogram FNP waadhoeke 2018 2022 frysk.pdf


2019 FNP Fryslân - Disclaimer